Een label geeft houvast, maar houdt je ook klein. Ontdek waarom niet je titel, maar jouw manier bepaalt wie je bent in werk en leven.

In je tienertijd op het schoolplein. Iemand slingert een “Jij kan echt niks” naar je hoofd en loopt weer door. Die persoon is het na 3 seconden al vergeten. Voor jou na 30 jaar nog niet.

Of die keer dat je je kind vijf minuten te laat ophaalde bij de opvang. Niemand zei er iets van, de opvangdames waren geduldig met je. Maar jij zei het tegen jezelf: “Ik ben een slechte moeder."

Het gebeurt in een tel, maar het wordt een verhaal dat je jezelf blijft vertellen. Het wordt een label dat aan je blijft plakken. Nog lang nadat iedereen die erbij was geen actieve herinnering heeft aan dat moment.

Opgelegd of toch zelf gekozen?

Veel labels krijg je opgelegd. In je opvoeding, op het schoolplein, thuis of op je werk. Je vroeg er niet om, maar je kreeg het en het bleef bij je hangen.

Sommige labels jaag je zelf na. Een titel. Een functie. Een status waarvan je denkt dat die je legitimeert. "Ik ben nu kwaliteitsmanager”, “Ik ben nooit zo snel” of de overtreffende trap: “Ik ben nou eenmaal zo.”

Het ene ‘label’ overkomt je, het ander kies je. Maar het effect is hetzelfde. Beide geven je houvast. Kaders waarbinnen je lekker veilig bent, ‘jezelf kunt zijn’ zelfs. En beide zetten je ook onnodig vast. Want zo’n label plaatst je in een donker hok, nog voordat je de kans krijgt zelf te ontdekken wie je bent.

Ik jaagde zelf op een label

Ik herken het van dichtbij. Jarenlang wilde ik één ding: de titel merkstrateeg verdienen. Ik heb er veel voor gedaan en gelaten.

Op een gegeven moment had ik het label. Maar toen ik het serieus wilde dragen, zoals het hoort en volgens de boekjes, liep ik vast. Strategie zou moeten betekenen, zo leerde ik: intellect, research, eindeloze interviews, dikke rapporten, uitgestippelde plannen tot ver in de toekomst. Documenten die uiteindelijk ongelezen in een cloudmap liggen te verstoffen omdat het al na drie maanden achterhaald is.

Zo wil ik niet werken. Ik weet nog de verontwaardiging van een docent toen ik hem vroeg wat je nou tastbaar oplevert, als merkstrateeg. “Niks”, was het antwoord. “De waarde zit in de gesprekken, je kunt er hooguit een verslag van maken, maar die leest toch niemand”. Serieus...?

Ik wil spelen. Ontdekken. Tekenen. Stapelen met woorden en bouwen met LEGO®-blokken. Als ik me had vastgeklampt aan het label ‘merkstrateeg zoals het hoort’, had ik precies gedaan wat anderen met die titel doen: hetzelfde proces, dezelfde invulvakjes van dezelfde frameworks.

Het label gaf me de status die ik wilde voelen. Maar geen ruimte om mezelf erin kwijt te kunnen.

Wat blijft er over, als het label wegvalt?

Ik liet het label niet los, het zit immers nog steeds onder m'n naam geplakt. Maar ik gaf het wel nieuwe betekenis: mijn manier. Niet wát ik doe, strategische richting geven aan een merk, maar hóe ik het doe: Met spel. Met creatie. Met LEGO® en tekenen in plaats van rapporten vol interne mooipraat.

Jouw manier is niet je functie. Het is je manier van luisteren. Je geduld. De rust die je uitstraalt of juist je tempo. De manier waarop jij ingewikkelde dingen simpel maakt. Je aandacht voor details. Dat leer je niet uit een boekje, dat is al van jou. Jouw manier. Dat aan het licht brengen en dán verwerken in een boekje, dat kan wel!

Welk label draag jij, zonder dat je het doorhebt?

Misschien ben je fysiotherapeut. Of coach. Diëtist. Psycholoog. Er zijn duizenden zoals jij, op papier. Zelfde titel, zelfde vak en met hetzelfde diploma aan de muur.

Maar misschien draag je ook een ander label, een stillere: “Ik ben nu eenmaal de behandelaar, niet de ondernemer." Of: “Ondernemen is niks voor mij, ik ben er niet zakelijk genoeg voor." Ook dat is een label. Ook dat zet je onnodig vast, waardoor je jezelf niet toestaat te worden wat je wilt.

Wat zou jij bouwen?

Een label is een startpunt. Geen eindpunt. Het geeft je taal om jezelf uit te leggen aan anderen, even snel en makkelijk. Maar zodra het een schuilplaats wordt, een excuus ("ja, maar ik ben nu eenmaal zo"), houdt het je klein.

Zoals de labels aan je zijn blijven plakken en je beperken, kun je ze ook van je af schudden en loslaten. Dat is minder makkelijk dan toen ze met gemak bleven plakken, maar als het lukt ontstaat wel meer ruimte voor jezelf. Voor jouw manier. Dat je vervolgens kunt laten zien in alles wat je doet.

Dus de vraag is niet welk label je draagt, maar de vraag moet zijn: wat zou jij bouwen, als je je labels loslaat?

Sommigen vinden dat antwoord alleen. Anderen hebben er een blik van buitenaf bij nodig. Iemand die vraagt, kijkt en helpt het onder woorden te brengen. Dat is in de kern waar ik je bij wil helpen.

Dit artikel is geïnspireerd op wat ik schreef in koffietafelboek Luwte: "Niet wat, maar hoe je het doet”, het idee dat je niet gevormd wordt door je werk, maar dat jouw werk gevormd wordt door jou.